Dolar 18,7800 0.36%
Euro 20,1575 1.2%
Gram Altın 1.128,59 -2,33%
Çeyrek Altın 1.905,00 -0,94%
Bitcoin 439699 -0.72428%
Ethereum 31144 0.76132%
Yarım Altın 3.811,00 -0,94%
Tam Altın 7.591,87 -2,02%
Rug Pull Nedir? Rug Pull’dan Sakınmanın Yolları

Rug Pull Nedir? Rug Pull’dan Sakınmanın Yolları

ABONE OL
01 Ocak 2023, 14:45:52

Rug Pull Nedir? Ne değildir? dolandırılır mıyım? gibi sorularınızın tüm cevabı bu haberimizde.

Rug pull, bir cryptocurrency projesi veya token’in geliştiricileri tarafından yapılan bir dolandırıcılık olayıdır. Bu olay, projenin ilk yatırımcılarını dolandırmak için yapılır. Geliştiriciler, projeyi ilk çıkarttıktan sonra bir süre için fiyatını yükseltirler ve ilk yatırımcıların bu yükselişten yararlanarak token’lerini satın almalarını sağlarlar. Daha sonra, geliştiriciler token’in fiyatını aniden düşürürler ve böylece ilk yatırımcıların token’lerini satmaya çalıştıklarında zarar ettikleri bir durum oluşur. Bu olay, genellikle ponzi scheme’lerin bir türü olarak da bilinir.

Rug pull olayı, özellikle değiştirilebilir blockchain ağlarında (örneğin, Ethereum) sıkça görülür ve bu tür projelerin birçoğu çok kısa bir süre içinde ortaya çıkıp kaybolurlar. Bu tür projeleri kullanmak, yatırımcılar için çok yüksek bir risk taşımaktadır ve bu tür projelerin birçoğu dolandırıcılık olarak kategorize edilir.

Rug Pull Nedir?

DeFi ekosistemi, DApp’ler ile tamamen kullanıcılar tarafından yönlendirilir. Bu durum, herhangi bir geliştirici kendi projelerini oluşturabildiği için cazip olmakla birlikte, kötü niyetli geliştiricilerin de sahte tokenlar yaratıp listeleyebildiği bir dezavantajı da beraberinde getirir. Özellikle ERC-20 standardı, kötü niyetli aktörler için yeni tokenlar yaratmanın önündeki teknik ve finansal engelleri büyük ölçüde azaltmaktadır. Bu nedenle, DeFi ekosisteminde rug pull olayları sıkça görülür. Rug pull, bir cryptocurrency projesi veya token’in geliştiricileri tarafından yapılan bir dolandırıcılık olayıdır. Bu olay, projenin ilk yatırımcılarını dolandırmak için yapılır. Geliştiriciler, projeyi ilk çıkarttıktan sonra bir süre için fiyatını yükseltirler ve ilk yatırımcıların bu yükselişten yararlanarak token’lerini satın almalarını sağlarlar. Daha sonra, geliştiriciler token’in fiyatını aniden düşürürler ve böylece ilk yatırımcıların token’lerini satmaya çalıştıklarında zarar ettikleri bir durum oluşur. Bu olay, genellikle ponzi scheme’lerin bir türü olarak da bilinir.

Blok zinciri analiz şirketi CipherTrace’in bir raporu, 2020’nin ikinci yarısında meydana gelen tüm büyük dolandırıcılıkların %99’unun DeFi rug pulları ve diğer çıkış dolandırıcılıklarından kaynaklandığını ortaya koymuştur. Bu durum, DeFi ekosistemine akan muazzam miktardaki para (2020’nin başlarında 1,7 milyar dolardan Mayıs 2021’e kadar 130 milyar dolara yükselmesi) ile paralel olarak gerçekleşmiştir. Kötü niyetli aktörler, bu para akışının ilgisini çekmek için rug pull ve benzer dolandırıcılık taktiklerini kullanmışlardır. Güvenlik analistleri, 2017’deki ilk coin arzı (ICO) çılgınlığı ile kullanılan taktiklerde benzerlik olduğunu belirtmişlerdir. Bu nedenle, DeFi ekosisteminde yatırım yapmak isteyenlerin, projeleri ve geliştiricileri hakkında yeterli araştırma yapmaları ve güvenilir kaynaklardan bilgi toplamaları önerilmektedir. Böylece, rug pull ve benzer dolandırıcılık olaylarından korunmuş olunur.

crypto rug pull 1019x573 1

Rug Pull Nasıl İşler?

Rug pull, bir cryptocurrency projesi veya token’in geliştiricileri tarafından yapılan bir dolandırıcılık olayıdır. Bu olay, projenin ilk yatırımcılarını dolandırmak için yapılır. Rug pull, pump and dump şemalarına benzer şekilde çalışır. Ancak, pump and dump’lar genellikle daha kısa bir zaman aralığında faaliyet gösterir ve düşük hacimli tokenların fiyat hareketleri etrafında dönmez. Ayrıca, token geliştiricilerinin katılımını gerektirmez. Rug pull işlemi, projenin akıllı sözleşmelerine yazılmış ve geliştiricilerin stake edilmiş veya başka bir şekilde kilitlenmiş tokenları boşaltmasına ve manipüle etmesine olanak tanıyan arka kapılar aracılığıyla gerçekleştirilir. Bu işlem, yatırımcıların tokenlarını dolandırıcılık tokenı ile değiştirir ve geliştiriciler değerli tokenların likidite havuzunu boşaltır. Böylece, yatırımcıların altından “halıyı çeker” (rug pull). Bu durum, fiyatı hızla sıfıra çeker ve erken çıkmayan yatırımcıları bir sürü değersiz tokenla baş başa bırakır.

Rug Pull Örnekleri Nelerdir?

Compounder Finance (CP3R), 2020 yılında yapılan bir rug pull olayıdır. CP3R, Harvest ve Yearn Finance’in (YFI) kendi tanımıyla bir klon olan bir DeFi projesiydi. Proje, akıllı sözleşmesinin piyasaya sürülmesinden yalnızca 22 gün sonra, akıllı sözleşmelerinden 10,8 milyon doların üzerinde para çekerek yatırımcılarını hayal kırıklığına uğrattı. Çalınan tokenlar arasında 750.000 dolar değerinde Wrapped Bitcoin (WBTC), 4,8 milyon dolar değerinde Ethereum (ETH), 5 milyon dolar değerinde DAI ve daha küçük miktarlarda diğer tokenlar bulunmaktadır. Bu olay sonucunda, CP3R’nin fiyatı 24 saat içinde %98,8 oranında düşmüş ve kısa bir süre sonra tamamen durağanlaşmıştır.

CP3R price chart

Dolandırıcılığı Nasıl Anlar ve Önlersiniz?

Rug pull dolandırıcılığından korunmak için, öncelikle token’ın kullanım amacını araştırmalı ve anlamadığınız bir şeyi asla yatırım yapmamalısınız. Ayrıca, sadece yüksek getiri vaat eden veya keskin bir şekilde yükselen projelere acele etmemelisiniz. “Bir şey kulağa gerçek olamayacak kadar iyi geliyorsa, muhtemelen öyledir” atasözünü de hatırlamanız önerilir. Her zaman özenli olun ve dikkatli seçimler yapın.

Likidite

Bir rug pull olayından korunmak için, likidite havuzundaki tokenların miktarını kontrol etmenin en kolay yolu, merkezi olmayan borsalarda fiyatları algoritmik olarak belirlenen tokenları incelemektir. Meşru tokenlar, belirli bir süre için kilitlenmiş önemli miktarda token ile birlikte toplam likiditede yüksek miktarlarda (milyarlarca dolar olmasa da) likidite havuzu olmayı tercih ederler. Bu sayede, rug pull olayından korunmuş olunur.

Hızla yükselen fiyatlar

Bir token’ın fiyatının hızla yükseldiğinde, potansiyel yatırımcıların şüphelenmesi gerekmektedir. Bu tür projeler, pump and dump şemalarına benzer şekilde çalıştıklarından, sadece birkaç saat içinde fırlayan fiyatların nedenini anlamaya çalışın. Yeni bir ortaklık, yeni bir borsa listelemesi veya başka anlamlı bir duyuru yapılmadıysa, bu sadece yatırımcıları FOMO (Fear of Missing Out, Kaçırmaktan Korkma) duygusuyla para yatırmaya yönlendirme girişimi olabilir. Bu nedenle, hızla yükselen fiyatların nedenini araştırmadan yatırım yapmayın.

İsimlendirme taktikleri

Dolandırıcılık tokenları genellikle, daha köklü ve saygın projelere benzer isimler taşır. Örneğin, DeFi otomatik piyasa yapıcısı Compound Finance’in kurucusu Robert Leshner, dolandırıcılık tokenı olan CP3R için bilgisiz kurbanları cezbetmek için kasıtlı olarak projesine çok benzer bir isim kullandığını açıklamıştır. Diğer benzer örnekler arasında Yfdexf Finance ve TRUAMPL rug pull’ları yer almaktadır. Bu nedenle, token’ların isimlerine dikkat etmeli ve araştırmalarınızı yaparak dolandırıcılıktan kaçınmaya çalışmalısınız.

Dolandırıcılar, para gittiği her yeri takip edeceklerdir. DeFi ekosisteminde yeni tokenlerin oluşturulması ve listelenmesinin kolaylığı, dolandırıcılığı kolaylaştırmaktadır. Rug pulllar ne kadar yaygın olursa olsun, kaybedilen fonlar neredeyse hiçbir zaman geri alınamaz ve çoğu durumda dolandırıcılar iz bırakmadan ortadan kaybolabilir. Bu nedenle, bir DeFi projesine yatırım yapmadan önce, özellikle de gerçek olamayacak kadar iyi göründüğünde, uygun durum tespiti yapmak çok önemlidir. DeFi, dünya genelinde milyonlarca kişi için yepyeni bir finans dünyasının kapılarını açmış olsa da, kötü niyetli kişiler için de büyük bir potansiyel kurban havuzu oluşturmuştur.

Potansiyel Bir Rug Pull Nasıl Tespit Edilir ve Önlenir

DeFi ekosisteminde yatırım yapmak isteyenler için önemli olan bir konu olan rug pulllar, kötü niyetli geliştiriciler tarafından yapılan dolandırıcılıklardır. Bu tür dolandırıcılıklar, çoğu zaman yeni tokenlar yaratıp listeleyen merkezi olmayan borsalar (DEX’ler) aracılığıyla gerçekleştirilir. Bu dolandırıcılıklar, geliştiricilerin kendi tokenlarını boşaltarak yatırımcıların altından “halıyı çekmesi” (rug pull) ile gerçekleşir. Bu nedenle, bir DeFi projesine yatırım yapmadan önce, özellikle de gerçek olamayacak kadar iyi göründüğünde, uygun durum tespiti yapmak çok önemlidir.

Anonim Geliştirici Ekip

“Rug pull” olarak bilinen bir dolandırıcılık türü, kripto para alanında sıklıkla karşılaşılan bir sorundur. Bu tür dolandırıcılık, proje sahiplenme oranı ve likidite havuzu düşük olan kripto para birimlerine yatırım yapılarak gerçekleştirilir. Geliştiriciler, tokenlerini Bitcoin veya Ethereum gibi değerli bir kripto para birimine çevirir ve yatırımcıların fonlarını çalarlar. Ayrıca, projenin akıllı sözleşmelerine yerleştirilen arka kapılar aracılığıyla gerçekleştirilebilir. Rug pulllar, yatırımcıların fonlarını kaybetmelerine ve dolandırıcıların ise ortadan kaybolmalarına neden olur. Bu nedenle, dolandırıcılıktan korunmak için bir proje hakkında yeterli araştırma yapılması önemlidir. Ayrıca, anonim geliştirici ekiplere yatırım yapmamak ve gerçek kimliklerinin doğrulanmış olmasına dikkat etmek de önemlidir.

Anlaşılmaz, Belirsiz Whitepaper

DeFi ekosisteminde yükselişe geçen rug pull adı verilen bir dolandırıcılık türü son yıllarda giderek yaygınlaşmıştır. Rug pull, içeriden kişiler tarafından tokenlarının değerli tokenlarla değiştirilerek çalınması anlamına gelir. Geliştiriciler, bu tokenları likidite havuzunu boşaltarak yatırımcıların altından “halıyı çekerler” ve fiyatı hızla sıfıra çekerler. Bu tür dolandırıcılıklar genellikle shilling, yanlış bilgilendirme ve FOMO gibi yöntemlerle teşvik edilir. Rug pull tespit etmek ve önlemek için, anonim geliştirici ekiplerinden kaçınmak, anlaşılmaz ve belirsiz whitepaper’lara dikkat etmek ve projenin likidite miktarını kontrol etmek gerekir.

Kilitleme veya Hakediş Süresi Yok mu?

Piyasa hacmi hızlı bir şekilde artan, ancak kilitleme veya hakediş süresi olmayan DeFi projelerinde rug pull riski bulunmaktadır. Bu projelerde, geliştiriciler herhangi bir zamanda likiditeyi boşaltarak yatırımcıları zararına satabilir veya ekip ve erken destekçilerin projenin hedefleriyle yanlış hizada olduğu gösterilebilir. Bu tür projelerin uzun vadeli vizyonunu desteklemediği ve token’ları zaman içerisinde yavaşça satarak projenin fiyatını çökerttiği “yavaş rug pull” olarak adlandırılır. Yatırımcılar, kilitleme ve hakediş sürelerinin olmadığı projelerde dikkatli olmalı ve bunun riskini göz önünde bulundurmalıdır.

Defi’de Gerçekleşen Rug Pull Vakaları

DeFi alanında gerçekleşen rug pull vakalarından bazıları AnubisDAO, Meerkat Finance, Luna Yield ve TurtleDEX’dir. AnubisDAO, OlympusDAO’nun bir fork’u olarak pazarlanan bir meme tabanlı kripto para birimi olup, yatırımcılardan yaklaşık 60 milyon dolar toplamış ve sonrasında rug pull gerçekleştirmiştir. Meerkat Finance, Binance Smart Chain (BSC) üzerinde başlatılan bir merkezsiz finans protokolüdür ve piyasaya sürülmesinden bir gün sonra geliştirici ekip 31 milyon doları aşkın fonla rug pull gerçekleştirmiştir. Luna Yield, Solana ağında faaliyet gösteren launchpad SolPAD’de başlatılan bir Solana tabanlı çapraz zincir getiri toplayıcısıdır ve protokolün geliştiricileri, yaklaşık 10 milyon dolar değerinde birkaç token çaldıktan sonra likiditeyi kaldırmıştır. TurtleDEX ise BSC ağı üzerine kurulmuş merkezsiz bir borsadır ve ekip, BSC’deki ticaret havuzlarından likiditeyi boşalttıktan sonra TTDX tokenlerini ETH ile değiştirip fonları Binance borsasında satmıştır.

Hard Pull ve Soft Pull

DeFi ekosisteminde, hızla yükselen fiyatlar, potansiyel yatırımcıları FOMO (kaybetme korkusu) ve dolayısıyla para yatırmaya yönlendirme girişimleri olarak görülebilir. Bu yüzden, bir tokenin değerinin yükselişini görürseniz, nedenini araştırın. Yeni bir ortaklık, yeni bir borsa listelemesi ya da başka anlamlı bir duyuru yapılmamışsa, bu sadece bir pump and dump (tokensağan ve tokensöken) olabileceğini unutmayın.

Dolandırıcılık tokenları da, daha köklü ve saygın projelere benzer isimler taşıyabilir. Örneğin, Compound Finance’in (COMP) kurucusu Robert Leshner, dolandırıcılık amaçlı olarak projesine çok benzer bir isim olan CP3R halı çekişi kullanılmıştır. Yfdexf Finance ve TRUAMPL gibi diğer örnekler de mevcuttur.

DeFi, dünya genelinde milyonlarca insan için yeni bir finans dünyasının kapılarını açarken, aynı zamanda kötü niyetli kişiler için de büyük bir potansiyel kurban havuzu oluşturmaktadır.

Rug pull olayları, DeFi ekosisteminde yatırımcıların ciddi miktarlarda zarara uğramasına neden olmaktadır. Bu nedenle, projelere yatırım yapmadan önce projeleri değerlendirme ve inceleme adımlarını atmak önemlidir. Özellikle bilinmeyen ve tanınmamış geliştiricilere yatırım yapmamak, kilitlenmemiş likiditeyi araştırmak, satış emirlerinde sınırlandırmaları kontrol etmek, token sahiplerinin sayısının düşük ancak coin fiyatının yüksek olmasına dikkat etmek, şüpheli seviyede yield’lara itibar etmemek ve projenin denetimden geçirilmemiş olması gibi konulara dikkat etmek rug pull riskini azaltacaktır. Bu nedenle, projelere yatırım yapmadan önce mutlaka kendi araştırmalarınızı yaparak ve kulaktan dolma bilgilere güvenmemek suretiyle yatırımlarınızı gerçekleştirin.

Subscribe
Bildir
guest

0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments